Những ngày đầu tháng 3/2026, thị trường tài chính toàn cầu xuất hiện một hiện tượng đáng chú ý: giá dầu tăng mạnh nhưng giá vàng lại giảm.
Thoạt nhìn, điều này có vẻ mâu thuẫn. Theo logic quen thuộc của thị trường, mỗi khi chiến tranh nổ ra, vàng – tài sản trú ẩn an toàn – thường tăng giá.
Vậy vì sao lần này lại khác?
Để hiểu rõ, cần nhìn vào bối cảnh địa chính trị và cách thị trường phản ứng với rủi ro.
Bối cảnh chiến sự Mỹ – Iran
Căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran tại khu vực Trung Đông bước vào giai đoạn đặc biệt nhạy cảm từ cuối tháng 2/2026.
Sau các đợt không kích quy mô lớn của Mỹ và Israel nhằm vào mục tiêu chiến lược của Iran, Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa diện rộng.
Tâm điểm hiện nay là Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, nơi gần 20% sản lượng dầu thô toàn cầu đi qua mỗi ngày.
Khi Iran đe dọa phong tỏa tuyến đường này và một số tàu chở dầu bị tấn công, thị trường năng lượng lập tức bước vào trạng thái cảnh báo cao.
Vì sao giá dầu tăng mạnh?
Giá dầu Brent đã tăng lên quanh 81 USD/thùng và áp lực tăng vẫn còn. Có ba nguyên nhân chính:
1. Nguy cơ đứt gãy nguồn cung
Thị trường dầu mỏ phản ứng rất nhanh với rủi ro địa chính trị.
Chỉ cần khả năng Eo biển Hormuz bị phong tỏa cũng đủ khiến giới đầu tư lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu.
2. Chi phí vận chuyển tăng vọt
Phí bảo hiểm tàu chở dầu đi qua khu vực chiến sự tăng mạnh.
Nhiều hãng vận tải buộc phải tạm dừng tuyến hoặc đi đường vòng xa hơn, làm chi phí logistics tăng cao và đẩy giá dầu giao ngay đi lên.
3. Hoạt động đầu cơ phòng vệ
Các quỹ đầu cơ nhanh chóng mua vào hợp đồng dầu tương lai (futures) để phòng ngừa rủi ro và tận dụng biến động giá. Điều này khiến giá dầu phản ứng gần như tức thời.
Vì sao vàng lại giảm?
Điều bất ngờ là trong khi chiến sự leo thang, giá vàng lại điều chỉnh giảm trong những phiên đầu tháng 3. Ba nguyên nhân chính gồm:
1. Đồng USD tăng mạnh
Trong giai đoạn đầu của khủng hoảng, dòng tiền thường tìm đến USD trước khi chuyển sang vàng.
Chỉ số USD Index tăng lên mức cao nhất trong nhiều tuần khiến vàng – vốn được định giá bằng USD – chịu áp lực giảm.
2. Áp lực chốt lời
Vàng đã tăng rất mạnh trước đó. Theo dữ liệu thị trường:
Tăng gần 50% trong 6 tháng qua
Tăng hơn 80% trong 1 năm qua
Khi chiến tranh nổ ra, nhiều quỹ lớn tranh thủ chốt lời, tạo nên nhịp điều chỉnh mạnh.
3. Dòng tiền chuyển sang “Inflation Trade”
Khi chiến sự đẩy giá năng lượng tăng cao, dòng tiền có xu hướng chuyển sang các tài sản hưởng lợi trực tiếp từ lạm phát như:
Dầu
Khí đốt
Hàng hóa năng lượng
Thay vì nắm giữ vàng.
Thị trường đang gửi tín hiệu gì?
Phản ứng hiện tại – dầu tăng nhưng vàng giảm – mang một thông điệp quan trọng:
Giới đầu tư vẫn tin rằng xung đột có thể được kiểm soát và chưa lan thành một cuộc chiến toàn khu vực.
Nếu thị trường tin rằng chiến tranh toàn diện sắp xảy ra, chúng ta sẽ thấy:
Vàng tăng mạnh
USD và trái phiếu tăng mạnh
Dầu có thể vượt 100 USD/thùng
Hiện tại, dầu tăng chủ yếu do rủi ro nguồn cung, trong khi tâm lý hoảng loạn tài chính toàn cầu vẫn chưa xuất hiện.
Các kịch bản có thể xảy ra
Kịch bản 1: Xung đột giới hạn
Chiến sự được kiểm soát trong phạm vi hẹp.
Dầu: 80 – 90 USD/thùng
Vàng: đi ngang hoặc hồi phục nhẹ
Kịch bản 2: Đóng cửa Eo biển Hormuz
Đây là kịch bản nguy hiểm.
Dầu: 100 – 150 USD/thùng
Vàng: tăng mạnh trở lại
Kịch bản 3: Chiến tranh lan rộng toàn Trung Đông
Nếu xung đột mở rộng:
Dầu tăng sốc
Vàng tăng mạnh
Chứng khoán toàn cầu giảm sâu
Bài viết do AI tài chính WikiMoney thực hiện theo yêu cầu của Chú Ba Tài Chính Lâm Minh Chánh.
Thân ái
Chú Ba tài chính
Lâm Minh Chánh
Bài viết được tôi chia sẻ trên trang Facebook cá nhân của tôi ngày 2/3/2026: https://www.facebook.com/LamMinhChanh/posts/26063378999989578
